influencemag.gr

Αλήθεια ποια γλώσσα μαθαίνουμε στα παιδιά;

“Είναι αδύνατο να διδάξουμε, χωρίς να επεξεργαστούμε, να εφεύρουμε και να σκεφτούμε σε βάθος την ικανότητα να αγαπάμε…”

έλεγε ο Paulo Freire, ένας Άνθρωπος από αυτούς που η σκέψη, το έργο και η δράση του στην εκπαίδευση και στη ζωή καθόρισαν και συνεχίζουν να καθορίζουν ανθρώπινες διαδρομές, εμπνέοντας, δυναμώνοντας, ανοίγοντα… συνειδήσεις, οράματα και δρόμους.

Πώς λοιπόν μπορούμε ως εκπαιδευτικοί να ανοίξουμε δρόμους επιτυχίας για τα παιδιά μας, μας αν πρώτα δεν ανοίξουμε τους δρόμους ευτυχίας τους; Πώς στα αλήθεια γίνεται να ανοίξει ο νους και να επιτευχθεί η σχέση των παιδιών με τη γνώση, τη μάθηση, την επιστήμη αν πρώτα δεν ανοίξουμε την καρδιά μας μιλώντας παράλληλα στη δική τους; Πώς να μάθουν αποτελεσματικά το αλφάβητο της γλώσσας μας, αν δεν μάθουν με αυτήν να δέχονται μα και να εκφράζουν την αγάπη τους για τον κόσμο και τη ζωή; Πόσος λόγος γίνεται για την αγάπη και τη χαρά στα σύγχρονα σχολεία των βαθμών, των εξετάσεων, του άγχους της επίδοσης και πόση συζήτηση άραγε αντέχουμε να ανοίξει για το πώς νιώθουν σήμερα τα παιδιά μας ως μαθητές/τριες; Αλήθεια, ποια γλώσσα μαθαίνουμε στα παιδιά και σε ποια τους μιλάμε;

Ερωτήματα πολλά, που δεν μπορούν να απαντηθούν εύκολα θα πει κάποιος, και, πράγματι, ίσως να είναι έτσι. Ίσως μάλιστα πρέπει να είναι έτσι. Γιατί η αλήθεια όλης της αγωνίας που μοιράζονται αυτά τα ερωτήματα δεν είναι φτιαγμένη για να χωρά σε λέξεις. Μπορεί μονάχα να βιωθεί. Μέσα στα σχολεία, στις σχολικές τάξεις και αυλές, μέσα από τα μάτια των παιδιών και τη γλώσσα του σώματός τους, την ομιλία τους και το πόσο δυνατά αρθρώνουν αυτό το «παρών» και το «παρούσα» στη ζωή που μέσα της η κάθε σχολική στιγμή κουβαλά. Ίσως να μπορεί να βιωθεί μέσα από τη δίψα των παιδιών για επιπλέον παιχνίδι, χρόνο ελεύθερο, κίνηση, χαρά, έκφραση, μοίρασμα, ελευθερία, δημιουργικότητα, ομορφιά. Μα και μέσα από τη δίψα των εκπαιδευτικών να δημιουργήσουν χώρο για όλα αυτά που η ίδια η πράξη δείχνει πως ζωντανεύουν τόσο τις σχολικές μας τάξεις όσο και τις παιδικές ψυχές που μέσα τους ανθίζουν.

Γιατί μια παιδική ψυχή δεν μπορεί παρά να ανθίσει στο φως μιας σχολικής πραγματικότητας που έρχεται να αγκαλιάσει το παιδί με τρυφερότητα. Να του μιλήσει με λόγια γλυκά κεντώντας του έναν ουρανό και υπενθυμίζοντάς του τη θέση του ψηλά όπου ανήκει. Την ξεχωριστή, τη μοναδική αυτή θέση, την οποία κάθε παιδί κατέχει. Με συνεχή στήριξη και ενθάρρυνση. Με τα «λάθη» και τις «αδυναμίες» να γίνονται μονάχα η πυξίδα για να στοχεύσει κάθε παιδί ψηλότερα, η δύναμη που θα το ωθήσει να μάθει τον εαυτό του και να τον αγαπήσει, ολόκληρο, εξελίσσοντάς τον. Είναι μονάχα αυτός ο δρόμος αποδοχής του παιδιού από το σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον που θα το βοηθήσουν να αποδεχτεί τον εαυτό του και να βρει τη θέση του στη ζωή και στην κοινωνία μαζί με τη δυνατότητα να αποκτήσει γι’ αυτήν όραμα και όνειρα.

Μεταμορφώνοντας την αντίληψη για το «λάθος» και την «ατέλεια»

Μια συνηθισμένη εικόνα με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι/ες στο σχολείο είναι το άγχος και ο φόβος των παιδιών για τα λάθη τους. Εκφρασμένο σε βαθμό ανησυχητικό, ειδικά τα τελευταία χρόνια, αποτελεί θέμα συζήτησης μεταξύ ανήσυχων εξίσου γονέων και εκπαιδευτικών γιατί σε μια κοινωνία «αριστείας» και «τελειότητας», όπως παρουσιάζεται στα ΜΜΕ, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ακόμη και στις ίδιες τις στοχεύσεις των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων και τις κυρίαρχες σχολικές πρακτικές, τα «μη άριστα» παιδιά, σε επίπεδο επίδοσης και συμπεριφοράς, εσωτερικεύουν το αίσθημα των «μη κανονικών» παιδιών. Αυτών των παιδιών που «υστερούν σε κάτι» το οποίο οι άλλοι έχουν. Ένα αίσθημα που είναι χρέος των εκπαιδευτικών να το μετασχηματίσουν, εκπαιδεύοντας το παιδί, πολλές φορές ακόμη και τους γονείς του, να μάθουν να βλέπουν την αξία με άλλα μάτια, απολαμβάνοντας τον μοναδικό αυτό σε κάθε παιδί ρυθμό και τρόπο ανάπτυξης που δεν υστερεί αλλά αντίθετα εμπλουτίζει τη σχολική τάξη και ζωή.

Και αν η «αριστεία» και η «τελειότητα» ορίζεται αυστηρά μέσω προκαθορισμένων γνωστικών κριτηρίων που όλα τα παιδιά ταυτόχρονα οφείλουν να έχουν κατακτήσει, παρά τις τόσο πολυεπίπεδα διαφορετικές τους αφετηρίες, ο/η εκπαιδευτικός καλείται να επανασχεδιάσει το πλαίσιο ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρόσβαση στη δυνατότητα να νιώθουν ικανά, αποδεκτά, επιτυχημένα, άξια να είναι ευτυχισμένα. Μέσα από την ταυτόχρονη συνειδητή προσπάθειά τους να εξελιχθούν μαθησιακά και γνωστικά, μην παραλείποντας όμως την κοινωνική, ψυχοσυναισθηματική, καλλιτεχνική και σε τόσα πολλά επίπεδα σημαντική ανάπτυξή τους. Την σε κάθε περίπτωση επιβράβευση και ενθάρρυνση της προσπάθειάς τους να εξελιχθούν, γιατί μόνο ζωγραφίζοντας φτερά στα παιδιά τα ωθείς τελικά να πιστέψουν πως είναι ικανά να πετούν. Γιατί μόνο αγαπώντας τα παιδιά τα διδάσκεις να αγαπούν τον εαυτό τους και αν το κάνεις από τη θέση του δασκάλου ή της δασκάλας τους, μόνο μέσα από την αγάπη αυτή είναι που τα κάνεις να αγαπήσουν και την ίδια τη μάθηση και τη γοητεία απόκτησής της. Είναι η επίτευξη αυτής της προσωπικής σύνδεσης του παιδιού με το σχολείο και τη μάθησή του, ως ένα ταξίδι όμορφο σε κάθε του στάδιο, που επιτυγχάνει τον άλλο, τον αθέατο και ακόμη μεγαλύτερο στόχο. Την επίτευξη της σύνδεσης του παιδιού με την ίδια τη ζωή και του δικαιώματός του να την ζει με το σεβασμό, την εμπιστοσύνη και  τη χαρά που του πρέπει.

Ανακαλύπτοντας τον εαυτό μας και τον κόσμο: Οι τέχνες στην εκπαίδευση.

Είναι ακριβώς αυτό που οι τέχνες στην εκπαίδευση υπηρετούν, διαμορφώνοντας για τα παιδιά τις συνθήκες ώστε να εκφράσουν αυτό που πραγματικά είναι ανακαλύπτοντας τη δική τους φωνή. Είναι η καλλιτεχνική έκφραση αυτή που ωθεί τα παιδιά να ανακαλύψουν νέες πτυχές τους, να συμφιλιωθούν με την διαφορετικότητά τους, να παίξουν με τα όρια τους. Είναι αυτή που τα βοηθά να μάθουν να διαβάζουν το νόημα πίσω από τις λέξεις, να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους, να διαχειριστούν φορτία δύσκολα, να μπουν στη θέση των άλλων, να φανταστούν τον εαυτό τους και τον κόσμο αλλιώς, να ενδυναμώσουν εγγράφοντας μέσα τους άλλα μοτίβα και εικόνες, αυτά που τους εξυψώνουν, δίχως το φόβο κριτικής. Να καθρεφτιστούν τελικά αλλιώς και να καθρεφτίσουν μέσα τους και τους άλλους αλλιώς. Είναι τέτοια η δύναμη των στιγμών κατά τις οποίες ένα παιδί έρχεται σε επαφή με κάθε μορφή τέχνης και καλλιτεχνικής δημιουργίας που δεν είναι τυχαίο πως συνήθεις εκδηλωμένες από πλευράς του συμπεριφορές μετασχηματίζονται αποκτώντας τη ζωηρή αυτή γαλήνη και τη χαρά της υπενθύμισης του προορισμού μας που δεν είναι άλλος, απ’ το να είμαστε ευτυχισμένοι, αποδεκτοί, δημιουργικοί, ελεύθεροι να μοιραστούμε και να ανακαλύψουμε τον ξεχωριστό εαυτό μας, το νόημα της ύπαρξής μας στη ζωή.

Η επαφή αυτή με τις τέχνες, την ποίηση, τα παραμύθια, τη λογοτεχνία και με έργα του παγκόσμιου πολιτισμού, φέρνει επιπλέον το παιδί σε επαφή με την ομορφιά ως μια γλώσσα καινούρια γι’ αυτό, διαφορετική και τόσο γοητευτική που το καλεί να την ανακαλύψει. Εδώ η ομορφιά συνομιλεί με την αισθητική, την εσωτερικότητα της απόλαυσης, την ηθική, τα ιδεώδη, καθιστώντας και τα ίδια τα παιδιά συνδημιουργούς και φορείς αξιών και πολιτισμού. Έτσι, δίνεται στα παιδιά η δυνατότητα πρόσβασης στη θέαση ενός κόσμου αλλιώτικου απ’ τον κυρίαρχα προβαλλόμενο, οι αξίες του οποίου δύνανται να εγχαραχτούν στη συνείδηση του παιδιού, δυναμώνοντάς το και εμπνέοντάς το, ως μέλος συστατικό μιας πανανθρώπινης κοινότητας, να νιώσει κοινωνός τους.

Μια έμπνευση που αφορά μικρούς και μεγάλους για την οικοδόμηση ενός σχολείου και μιας κοινωνίας όπου πράγματι «σε κάθε ερώτημα, απάντηση θα είναι ο άνθρωπος» και γλώσσα μας θα είναι η ομορφιά. Η ομορφιά ενός κόσμου όπου οι αδυναμίες και τα λάθη μας θα είναι η πολύτιμη διαδρομή και ιστορία μας, την οποία περήφανα θα διηγούμαστε γιατί έγινε ο δρόμος που μας οδήγησε να φτάσουμε στον προορισμό μας, ανακαλύπτοντας τον εαυτό μας, αγαπώντας τον και μέσα από αυτόν, την ίδια τη ζωή και τους ανθρώπους. Ακούγοντας ενίοτε στη διαδρομή αυτή και τα λόγια των δασκάλων μας που κάποτε σαν ήμασταν παιδιά κάθε που σκοντάφταμε μας έλεγαν σηκώνοντάς μας, χαμογελώντας και δείχνοντας ψηλά:

«Φτάσε όπου δεν μπορείς…»

Share:

Comments

No Comments

Leave a comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.