influencemag.gr

Το αγαθό της Ειρήνης στην τέχνη.

Στη διάρκεια των αιώνων, παρά τους πολέμους και τη βία, οι άνθρωποι πάντοτε οραματίζονταν την παγκόσμια ειρήνη. Η τέχνη, ως ένας δημιουργικός τρόπος έκφρασης συναισθημάτων, προβληματισμού, κατανόησης του κόσμου και ενίσχυσης της αποδοχής και της ενσυναίσθησης, αποτέλεσε ένα ισχυρό μέσο προώθησης της ειρήνης. Από το θεατρικό έργο «Ειρήνη» του Αριστοφάνη (421 π.Χ.) μέχρι σήμερα, αναρίθμητα έργα τέχνης, ποιήματα, τραγούδια και ταινίες δημιουργήθηκαν από καλλιτέχνες που θέλησαν να εκφράσουν την αγωνία τους για έναν καλύτερο και πιο ειρηνικό κόσμο.

Ο κινηματογράφος -με τη δύναμη και την αμεσότητα της εικόνας- μετρά έναν τεράστιο αριθμό αντιπολεμικών ταινιών. Είτε μέσω των φιλειρηνικών τους μηνυμάτων, είτε παρουσιάζοντας την ωμή βία και τη σκληρότητα του πολέμου, τα παρακάτω φιλμ θεωρούνται μερικές από τις πιο κλασικές αντιπολεμικές ταινίες: «Πλήρες μεταλλικό μπουφάν» και «Σταυροί στο μέτωπο» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, «Platoon» του Όλιβερ Στόουν, «Η Μεγάλη Χίμαιρα» του Ρενουάρ, «Αποκάλυψη τώρα» του Φράνσις Φορντ Κόπολα, «Δουνκέρνη» του Κρίστοφερ Νόλαν, «Ο Μεγάλος Δικτάτωρ» του Τσάρλι Τσάπλιν, «Η λίστα του Σίντλερ» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, «Ο Τζόνι πήρε τ’ όπλο του» του Ντάλτον Τράμπο και η ελληνική ταινία με τον Θανάση Βέγγο «Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση;» του Ντίνου Κατσουρίδη.

Στην εικαστική τέχνη, αρκετοί ήταν οι ζωγράφοι που αποτύπωσαν το μήνυμα της ειρήνης στους πίνακές τους. Ανάμεσα στους διασημότερους από αυτούς ανήκουν: «Το Πρόσωπο του Πολέμου» του Salvador Dali (1941), «Πόλεμος» του Marc Chagall (1966) και το ομότιτλο έργο του Edvard Munch (1919), «Η Ειρήνη» του Ludwig Knaus, οι αντιπολεμικές δημιουργίες (πίνακες και χαρακτικά) του Γκόγια, καθώς επίσης και αρκετοί πίνακες του Pablo Picasso: «Guernica», «Το περιστέρι της ειρήνης», «Το παιδί και το περιστέρι», «Το σπίτι των Charner» (1944-45), «La visage de la paix (Το πρόσωπο της ειρήνης)», κ.α.

Οι ποιητές, ως αέναοι και ρομαντικοί εκφραστές ιδεών και συναισθημάτων, προσπάθησαν να αποδώσουν το ιδανικό της ειρήνης με λέξεις και στίχους. «Η πίπα της ειρήνης» του Henry Wadsworth Longfellow, «Ειρήνη είναι όταν» και «Λόγος σε Συνέδριο» του Νικηφόρου Βρεττάκου, τα ποιήματα με τίτλο «Ειρήνη» των: Γιάννη Ρίτσου, Βασίλη Ρώτα και Κωστή Παλαμά αντίστοιχα, ο «Ειρηνοποιός» του Θεοχάρη Παπαδόπουλου, αλλά και τα: «Τι θα κάνω» του Σουχέιρ Χαμάντ, «Τραγούδι» του Ναζίμ Χικμέτ, καθώς επίσης και τα «Ξέρει να σκέφτεται» και «Γερμανικό Εγχειρίδιο Πολέμου» του Μπέρτολτ Μπρεχτ είναι μερικά μόνο από τα ποιήματα που εξυμνούν την υπέρτατη αξία της ειρήνης. Ωστόσο, πολλά είναι εξίσου και τα βιβλία που έχουν γραφτεί με την ίδια θεματική, όπως: «Το μεγάλο βιβλίο για την Ειρήνη» των Isabelle Bournier και Marc Pottier, η «Ειρήνη» του Anderson Halperin Wendy (αποφθέγματα διάσημων ειρηνιστών), «Όταν ο ήλιος» της Ζωρζ Σαρρή, «Η ζωή εν τάφω» του Στρατή Μυριβήλη, καθώς και ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το «Πόλεμος και Ειρήνη» του Leo Tolstoy, ένα έργο που φωτίζει λεπτομερώς τη μετάβαση των ανθρώπων από τη φρίκη του πολέμου στη θαλπωρή της ειρήνης.

Η μουσική, ως τέχνη που συγκινεί, ενώνει και ξεσηκώνει, δε θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από την ανάγκη προώθησης του αγαθού της ειρήνης, χαρίζοντάς μας αμέτρητα τραγούδια: από το «Masters of War» του Bob Dylan, το «Zombie» των Cranberries, το «War Pigs» των Black Sabbath και το «Love, Peace and Happiness» που τραγούδησε ο Santana, μέχρι το «Sarajevo» των Magic de Spell και ολόκληρο τον μεταπολιτευτικό δίσκο του Νίκου Ξυλούρη με τίτλο «Τα αντιπολεμικά». Αλλά και η reggae, ως μουσικό είδος εξ’ ορισμού συνδεδεμένο με την προώθηση της αγάπης και της ειρηνικής συνύπαρξης, μας έχει κληροδοτήσει αρκετούς στίχους ενάντια στη βία, τον πόλεμο και την καταπίεση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το «War» του Bob Marley. Φυσικά, από τη λίστα των καλλιτεχνών που τραγούδησαν για την ειρήνη, δε θα μπορούσε να λείπει ο ειρηνιστής John Lennon με τα επικά τραγούδια του «Give peace a chance» και «Imagine», δύο ύμνους στην ειρήνη και την ομόνοια!

Imagine/ john Lennon

Imagine there’s no heaven

It’s easy if you try

No hell below us

Above us only sky

Imagine all the people living for today

 

Imagine there’s no countries

It isn’t hard to do

Nothing to kill or die for

And no religion too

Imagine all the people living life in peace, you

 

You may say I’m a dreamer

But I’m not the only one

I hope someday you’ll join us

And the world will be as one

 

Imagine no possessions

I wonder if you can

No need for greed or hunger

Our brotherhood of man

Imagine all the people sharing all the world, you

 

You may say I’m a dreamer

But I’m not the only one

I hope someday you’ll join us

And the world will live as one…»

Όπως ήταν αναμενόμενο, το ιδεώδες της ειρήνης επηρέασε αντίστοιχα και το ανήσυχο πνεύμα των καλλιτεχνών του δρόμου. Τοίχοι και κτίρια ανά τον κόσμο είναι γεμάτα με αντιπολεμικά μηνύματα, όπως για παράδειγμα τα γκράφιτι του Banksy, αλλά και λιγότερο γνωστών καλλιτεχνών, όπως η ομάδα «Art Lords» της οποίας τα μέλη έχουν σχεδιάσει τα τελευταία 5 χρόνια περισσότερες από 1.700 τοιχογραφίες σε 21 επαρχίες του Αφγανιστάν, με σκοπό την προώθηση της ειρήνης σε μια χώρα, όπου για μία ολόκληρη γενιά η έννοιά της παραμένει απλά μια ιδέα.

Είναι εμφανές πως το αγαθό της ειρήνης ενέπνευσε καλλιτέχνες και δημιουργούς από όλο το φάσμα της τέχνης: μουσική, λογοτεχνία, ζωγραφική, ποίηση, κινηματογράφο, street art, comics, καθώς για τους περισσότερους από εμάς η τέχνη είναι πολλά παραπάνω από μία απλή ικανοποίηση της προσωπικής μας αισθητικής. Έχει τη δύναμη να θεραπεύει, να εμπνέει, να προκαλεί, να ενώνει, να προσφέρει ελπίδα! Κι έτσι, η τέχνη αποτελεί ένα υπέροχο μέσο ώστε να προωθηθεί αυτό που πάντα χρειαζόταν περισσότερο ο κόσμος -η ειρήνη!

Είμαστε εμείς που κλαίμε σ’ όλες τις γωνιές του κόσμου. Εμείς που βλαστημάμε όλα τα ιερά του κόσμου. Είμαστε εμείς που τραγουδάμε σ’ όλες τις γλώσσες του κόσμου:

ειρήνη

ειρήνη

[Τάσος Λειβαδίτης/ Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου/ Ποίηση τ.1/ Εκδόσεις Μετρονόμος]

Share:

Comments

No Comments

Leave a comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.