influencemag.gr
Λογοκρισία < “λογο-κρισία
Ο έλεγχος που ασκείται από κάποια εξουσία στις διάφορες εκφάνσεις του λόγου και της τέχνης, με απώτερο στόχο την παρεμπόδιση ανταλλαγής πληροφοριών, ιδεών και απόψεων, οι οποίες είναι αντίθετες προς τις αρχές της εξουσίας.
Η λέξη μαρτυρείται από το 1826.
Ο Γιώργος Μικάλεφ, όταν δεν ζωγραφίζει, σκαρφίζεται ποιήματα και διηγήματα. Και όταν δε γράφει, διαβάζει ή σχεδιάζει σκίτσα για το The Press Project. Τα έργα του, γεμάτα συμβολισμούς, είναι συνήθως σατιρικά, καυστικά…σχεδόν ανατρεπτικά! Από μικρό παιδί, θυμάται τον εαυτό του να χρησιμοποιεί μολύβια και μαρκαδόρους για να προεκτείνει τη ψυχή του πάνω σε ένα λευκό χαρτί και έκτοτε δεν σταμάτησε να ζωγραφίζει, να δημιουργεί και να πειραματίζεται πάνω σε κάθε είδους επιφάνεια, με χρώματα και υλικά που του κέντριζαν το ενδιαφέρον. Όπως εξηγεί και ο ίδιος, ό,τι αδυνατεί να το εκφράσει με λέξεις, το ζωγραφίζει και ό,τι δεν μπορεί να ζωγραφίσει το καταγράφει με τον δικό του τρόπο. Οι ανθρώπινες σχέσεις, τα βιβλία, η ποίηση, οι πίνακες ζωγραφικής, αλλά και καθημερινές ιστορίες και το απρόβλεπτο στοιχείο της ζωής τον τροφοδοτούν δημιουργικά και εντάσσονται στο καλλιτεχνικό του έργο. Η μυθολογία και η θρησκεία αποτελούν επίσης πηγές έμπνευσης στις δημιουργίες του.

Στους πίνακες, αλλά και τα σκίτσα του, συνυπάρχουν αμέτρητοι κόσμοι γεμάτοι συμβολισμούς και αλληγορίες, συναισθήματα και πολύ χιούμορ! Τα σχέδιά του, είτε πολύχρωμα, είτε χρησιμοποιώντας το ‘’αιχμηρό’’ μαύρο, αλλά σχεδόν πάντοτε με μια δόση σουρεαλισμού, αποτελούν μια προσπάθεια καταγραφής των προβληματισμών του και της ίδιας της ζωής, με όλη την ομορφιά και τη δυτοπία της, όπως τη βλέπει και την αντιλαμβάνεται ο ίδιος…
Με αφορμή τη λογοκρισία κάποιων σκίτσων του τον Ιανουάριο του 2021 και τον χαρακτηρισμό τους ως βλάσφημα και ενδεχόμενα υποκίνησης μίσους και βίας, προσωπικότητες από όλους τους καλλιτεχνικούς χώρους απευθύνουν 16+1 ερωτήσεις στον Γιώργο Μικάλεφ…

INNER VIEW

Nίκη Θαλασσινού (Μηχανικός, Ραδιοφωνική παραγωγός) 

Ποια ήταν η πρώτη σας αντίδραση όταν λογοκριθήκατε για το έργο σας και ποια στήριξη περιμένατε στη συνέχεια; 

Είναι αποπνικτικό το να σε λογοκρίνουν, νιώθεις φιμωμένος, ακόμα κι αν η λογοκρισία αυτή κινείται στα όρια της γελοιότητας ή ίσως ακριβώς γι’ αυτό. Η πρώτη επαφή με τη λογοκρισία έγινε μέσα στα κοινωνικά δίκτυα, δεν συνέβη άπαξ εξάλλου, κι έτσι έπαψε να μου προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση. Στην πορεία βέβαια μπορείς να παίξεις έξυπνα και να «συμμορφωθείς» με τους κανόνες, φέρνοντας τους στα μέτρα σου ώστε να μην μπορούν να σου τραβάνε το αφτί εύκολα. Αν το καταφέρεις όμως αυτό, σειρά έχουν οι εισαγγελείς και οι αρχές. Οι διάφοροι φανατικοί μετέρχονται κάθε μέσο, στην αρχή αναφορές στο διαδίκτυο, στη συνέχεια καταγγελίες και μηνύσεις. Η πρώτη αντίδραση είναι ότι σου κάνουν κάποια φάρσα οι φίλοι σου, φαίνεται αδιανόητο αυτό που ζεις. Μετά καταλαβαίνεις ότι απλώς έχεις ανέβει level λογοκρισίας αφού απασχολείς πλέον τις αρχές. Δεν είχα κάποιο ιδιαίτερο άγχος ή ανησυχία γιατί θεώρησα γελοίες και τις δυο υποθέσεις για τις οποίες με ενόχλησαν. Προκλήθηκε βέβαια μεγάλη στενοχώρια στο σπίτι μου, διατάραξε πρόσκαιρα την ήρεμη ευτυχία μας όλο αυτό. Άργησα να το δημοσιοποιήσω γιατί δεν μου αρέσει καθόλου αυτού του είδους η δημοσιότητα. Προτιμώ πάντα να προβάλλεται η δουλειά μου όταν αυτή αξίζει. Κλασικά κάποιοι έγραψαν πως κυνηγάω τη δημοσιότητα με το ψαροντούφεκο και άλλα τέτοια ωραία και αναμενόμενα. Πέρα απ’ αυτούς τους λίγους, η στήριξη ήταν άμεση και πολύ μεγαλύτερη από αυτή που περίμενα. Και από φίλους και από αγνώστους. Ήταν συγκινητικό αυτό που ακολούθησε, μου έδωσε δύναμη και λόγο να συνεχίσω. Όμως, η στήριξη που θέλω και που έχουμε ανάγκη, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να είναι προσωποποιημένη. Εγώ απλώς είπα τότε τι μου συνέβη. Αύριο όμως η λογοκρισία θα χτυπήσει κάποια άλλη πόρτα. Πρέπει να στηρίξουμε ουσιαστικά την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης σε αυτόν τον τόπο, ακόμα και όταν λέγονται πράγματα στα  οποία είμαστε αντίθετοι. 

Κοινοί θνητοί (μουσικό συγκρότημα) 

Πιστεύετε ότι ένα καλλιτεχνικό έργο (είτε πρόκειται για πίνακα ζωγραφικής, είτε σκίτσο ή τραγούδι), μπορεί όντως να εργαλειοποιήσει τόσο εσωτερικά συναισθήματα, όπως το μίσος και η βιαιότητα;

Εννοείτε αρνητικά συναισθήματα του κοινού, του αποδέκτη; Φυσικά, όλα μπορούν να γίνουν μέσω της τέχνης. Και τα καλά και τα άσχημα. Πάντα εξάλλου ένα έργο τέχνης στοχεύει στο συναίσθημα του Άλλου, είτε αυτό προϋπάρχει είτε πρόκειται να δημιουργηθεί, είτε το συναίσθημα είναι – ή θα γίνει- θετικό, είτε αρνητικό. Το καλλιτεχνικό έργο ακουμπάει πάντα σε συγκεκριμένη μεριά της ψυχής, ανάλογα με το μήνυμά του, την πρόθεση του καλλιτέχνη, τη διάθεση του κοινού… Τώρα, η εργαλειοποίηση είναι μεγάλη κουβέντα, σημαίνει ότι ο δημιουργός εκμεταλλεύεται τα συναισθήματα που αναφέρετε για χρησιμοθηρικούς σκοπούς. Μακριά από μας! 

Σοφία Αντωνακάκη (Εικαστικός) 

Επειδή το σκίτσο σου λογοκρίθηκε, αυτό, του προσδίδει την δυναμική της ανατροπής; Θεωρείς ότι πραγματικά ο στόχος σου ήτανε συγκρουσιακός ή θα τον τοποθετούσες στο επίπεδο ενός πολιτικού σχολιασμού; 

Ένας πολιτικοκοινωνικός σχολιασμός, θα έλεγα, και τίποτα παραπάνω, όπως τα περισσότερα σκίτσα μου, και ακόμα, μια αφορμή προβληματισμού για τα «ευήκοα ώτα». Από εκεί και πέρα, το αν και πόσο συγκρουσιακό μπορεί να γίνει ένα σκίτσο έχει να κάνει με τις ευαισθησίες του αποδέκτη. Όταν βέβαια σχολιάζονται θέματα εκκλησιαστικής πολιτικής, οι αποδέκτες αποδεικνύονται συστηματικά ιδιαίτερα ευαίσθητοι. Είναι ξεκάθαρο πως η σύγκρουση επέρχεται όταν κάποιος με εντελώς αντίθετες ιδέες, επιλογές, προτιμήσεις, επισκεφθεί επί τούτου το έργο σου μόνο και μόνο για να ερεθιστεί, να σιχτιρίσει ή ακόμα και να μηνύσει. Είναι σαν ένας τύπος «της αντρικής σχολής», βαρύς κι ασήκωτος, να μπει ηθελημένα σε μια ιστοσελίδα ομοφυλοφιλικού ερωτικού περιεχομένου και να αρχίσει να βρίζει, να απαιτεί να κατέβει το υλικό ή ακόμα και να κάνει καταγγελία επειδή προσβλήθηκε από το περιεχόμενο. Γιατί μπήκε; Κανείς δεν ενόχλησε την «αντρίλα» του. Η σύγκρουση αυτή, όπως και στην περίπτωση των ανθρώπων που θέλησαν να με λογοκρίνουν, συντελείται αποκλειστικά μέσα στα κεφάλια τους και ουδεμία ευθύνη φέρουν οι δημιουργοί που απευθύνονται καλόπιστα στο υποψιασμένο, προβληματισμένο κοινό τους.  

E.Nτοκ. (illustrator & comic artist) 

Πιστεύεις πως ένα σκίτσο είναι ακίνδυνο ή μπορεί να είναι ισχυρό μέσο προπαγάνδας; Έχεις δει την εξουσία να χρησιμοποιεί σκίτσα, και την τέχνη γενικώς, προς όφελός της; Πώς βλέπεις τη στάση των σκιτσογράφων στις εφημερίδες του 2021; 

Τα πολιτικό σκίτσο έχει δύναμη και συνηθίζεται να χρησιμοποιείται ως μέσο προπαγάνδας, άσχετα με τις προθέσεις του δημιουργού του. Ένας σκιτσογράφος λογικό είναι να συνεργάζεται με μέσα με τα οποία έχουν κάποιες κοινές ιδεολογικές γραμμές. Τραγικό όμως είναι να ξεπουλάει κάποιος το ταλέντο του και τις ιδέες του για να υπηρετήσει τέρατα. Η εξουσία είχε πάντα τους εκλεκτούς δημιουργούς της των οποίων το καλλιτεχνικό έργο προωθεί, όπου και όπως μπορεί, προκειμένου να δείχνει πόσο «πολιτισμένη» είναι. Όταν αυτοί οι εκλεκτοί όμως είναι βιαστές παιδιών, δεν ξέρω πόσο πολιτισμένη φαίνεται τελικά… Από την άλλη, υπάρχουν και άτομα της τέχνης που πάνε όπου φυσάει ο άνεμος. Στην Ελλάδα έχουμε δει και τραγικές περιπτώσεις και έχουμε στενοχωρηθεί με την κατάντια δημιουργών που γλύφουν την εκάστοτε  εξουσία για να τους πετάει ξεροκόμματα ή και …παντεσπάνια.  

Βαγγέλης Παπαβασιλείου (πολιτικός γελοιογράφος) 

Φίλε μου Γιώργο, γεια σου! Ποια, πιστεύεις, είναι η λεπτή γραμμή μεταξύ των προσωπικών πεποιθήσεων, συναισθηματικών και υλικών αναγκών ενός δημιουργού και της αυτολογοκρισίας του; Ή μήπως η αυτολογοκρισία, πέραν από επικίνδυνη, είναι και απαραίτητη; 

Όλοι οι δημιουργοί είμαστε οι πρώτοι λογοκριτές των έργων μας. Άλλοι πιο αυστηροί, άλλοι πιο χαλαροί. Και παρότι αισθάνομαι ότι είναι χρέος μας να βρισκόμαστε τουλάχιστον ένα βήμα πιο μπροστά από την εποχή μας και με γενναιότητα να δημιουργούμε, πάντα με βασανίζει η σκέψη αν το κοινό είναι έτοιμο για μια πρωτοποριακή ιδέα ή απεικόνιση. Βαθιά μέσα μου θα ήθελα να είμαι απολύτως ελεύθερος, θα ήμουν όμως αποτελεσματικός; Θα μπορούσα να μεταδώσω τα μηνύματα που θέλω; Θα έλεγα λοιπόν ότι το πόσο απαραίτητη είναι αυτή η πράξη αυτοπεριορισμού το αποφασίζει ο δημιουργός σε  συνδυασμό πάντα με τις παραμέτρους που ανέφερες και με την σκέψη πάντα στο κοινό, όχι όμως με δουλική διάθεση προς αυτό. Εξάλλου, για όσους ζουν ή προσπαθούν να ζήσουν από την τέχνη τους, η λεπτή αυτή γραμμή γίνεται σχοινί και πάνω του καλούνται να ισορροπήσουν. Προσωπικά, για κάποιες πιο «ευαίσθητες» δημιουργίες που μπορεί να μην απευθύνονται σε όλους, θεωρώ ότι ο δημιουργός μπορεί να απευθυνθεί αποκλειστικά σε ένα συγκεκριμένο κοινό και σε αυτό να τις εκθέτει, επιλεκτικά, αποφεύγοντας έτσι εκείνους που θα του πετάνε θυμωμένες φατσούλες και κατάρες, κάνοντας την σχοινοβασία ακόμα πιο δύσκολη.  

Μιχάλης Καλλιμόπουλος (Εικαστικός – Γλύπτης) 

Κύριε Μικάλεφ, είμαι γοητευμένος από την όμορφη, μπρουτάλ αντικληρική σας σάτιρα. Και συγχαρητήρια! Ιστορικά ο Χριστιανισμός στέριωσε καλύτερα σε συνθήκες όπου μπόρεσε να ξετυλίξει το σύμπλεγμα του θύματος, του μάρτυρα, γενικά την παθητικοεπιθετικότητά του. Σήμερα εσείς, κριτικάροντας τον, μπαίνετε στο στόχαστρο θεσμών ακούνητων-αμίλητων-αγέλαστων (παρεκκλησιαστικοί κύκλοι, εισαγγελικές αρχές, ελληνική αστυνομία), που θέλουν να γελάμε μέσα στα δικά τους πλαίσια. Αν η σκληρότητα του βαθέος κράτους της Ελλάδας έχει αναλογία με αυτή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, σκέφτεστε να το παίξετε μάρτυρας για να γλυτώσετε από  τους διώκτες σας;

Κατ’ αρχάς, να πω πως με συγκινούν ειλικρινά τα λόγια σας. Στην ερώτηση που θέσατε, η απάντηση είναι πως θα προτιμούσα να μην το παίξω ποτέ μάρτυρας, θα ήταν από μέρους μου μια θλιβερή προσπάθεια αυτοπροβολής που καθόλου δεν επιδιώκω: οι -όποιοι- προβολείς ας φωτίζουν μόνο το έργο μου. Φαντάζομαι εξάλλου ότι αν υπάρχουν ανάμεσα στους διώκτες μου και κάποιοι ευφυείς, θα αποφύγουν πάση θυσία να με μετατρέψουν σε μάρτυρα. Δεν έχουν συμφέρον να ηρωοποιούν «περιθωριακούς και βλάσφημους» τύπους σαν εμένα. Ποτέ δεν ξέρει κανείς όμως τι θα συμβεί στο μέλλον, μπορεί, ακουσίως φυσικά, να οδηγηθώ στην αρένα. Δεν γνωρίζω αν είναι κερδισμένος τελικά όποιος χαμογελά μπροστά στην καρμανιόλα αλλά σίγουρα, στο ακραίο αυτό δυστοπικό σενάριο, πολλοί από εμάς που η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί το οξυγόνο μας, μετά από ένα ανίερο καλλιτεχνικό αντάρτικο, θα ταΐζαμε τα λιοντάρια με τις σάρκες μας σε ένα έσχατο performance. 

Ps Mavro (Εικαστικός) 

Η ερώτησή μου προς τον Μικάλεφ… Πιστεύεις ότι… ο Καλλιτέχνης (ως πολιτικός – κοινωνικός σχολιαστής) οφείλει να έχει «ταξική συνείδηση» και η πάλη του να συντάσσεται με μια οργανωμένη (πολιτικά και κομματικά) αντί -δράση…;…ή, γνωρίζοντας και σεβόμενος τα «πανανθρώπινα ιδανικά», οφείλει να λειτουργήσει ως «Πολεμιστής του Φωτός» – μαχόμενος κατά του σκοταδισμού, της αμάθειας και της δεισιδαιμονίας…; Εσύ ποιον δρόμο ακολουθείς; 

Ο καλλιτέχνης οφείλει να είναι πάνω απ’ όλα ελεύθερος  για να μπορεί να βλέπει καθαρά τα πρόσωπα και τις καταστάσεις και η κρίση του να είναι πάντα προς το συμφέρον του λαού και να είναι η φωνή του. Έναν λαό που δεν θα του χαϊδέψει ποτέ τα αυτιά, αλλά θα του δείχνει τα στραβά και τα καλά και θα του δείχνει το δρόμο προς το φως. Αυτός  είναι και ο δρόμος που θέλω να πιστεύω πως ακολουθώ. Όπως έγραψε ο Βάρναλης στο ποίημα ‘’Ο Οδηγητής’’ «Δεν δίνω λέξεις παρηγόρια / δίνω μαχαίρι σ’ ολουνούς· / καθώς το μπήγω μες το χώμα / γίνεται φως, γίνεται νους.»
 

Ομάδα “Respect the Earth Festival” (Φεστιβάλ ελεύθερων σπόρων Μεσσηνίας) 

Αν μπορούσατε να μεταφέρετε τη λέξη “καταστολή” σε εικόνα, με την πλήρη σημασία της έννοιας, πώς θα την αποτυπώνατε στο χαρτί;

 

Τάσος Μαραγκός / tasmar (cartoonist & Illustrator) 

Η ερώτηση μου προς τον αγαπητό Μικάλεφ:  

Ας υποθέσουμε ότι έχεις φτάσει στα βαθιά γεράματα, αφήνεις αυτόν τον σάπιο κόσμο και συνειδητοποιείς ότι φτάνεις μπροστά στον Άγιο Πέτρο, ο οποίος θα σε κρίνει για το που θα πας, στον παράδεισο ή στην κόλαση (που ας μη γελιόμαστε, όλοι και όλες ξέρουμε που θα καταλήξεις…) Ποια θα είναι η αντίδρασή σου; Θα αναγνωρίσεις το μεγαλείο του Θεού και θα δηλώσεις μετάνοια για όλα αυτά τα βλάσφημα μικυμάους ή θα ορμήσεις στον Άγιο να του δαγκώσεις το ιερό λαρύγγι του;

Γιώργος Νούνεσης (Παραγωγός βίντεο για κοινωνικά θέματα / Φωτογράφος) 

Αγαπητέ Γιώργο,

Αυτό που πάντα (δεν) έβλεπα στα έργα σου ήταν τα μάτια. Κρυμμένα πίσω από γυαλιά, παραμορφωμένα και σκληρά ή με έναν τρόπο, ερμητικά κλειστά (αν το νιώθω σωστά). Οφείλω να πω ότι ποτέ δεν σκέφτηκα ότι οι χαρακτήρες σου έφαγαν κάποιο χαλασμένο σοφρίτο στην Κασσιόπη, στα πλαίσια εκδρομής με την εργατική εστία. Κάπως φανταζόμουν ότι δεν μπορούν να αντέξουν την πραγματικότητα και μου ερχόταν στο μυαλό κάτι που είχες γράψει παλιά: 

Τελικά δεν χάθηκε η θάλασσα 

Εγώ δεν είχα μάτια να τη δω” 

Η ερώτηση μου λοιπόν είναι, αν πέρα από αισθητική πρόταση/ύφος, τα “κλειστά μάτια” πρέπει να “ανοίξουν” για να αντιμετωπίσουμε -επιτέλους- τον κόσμο. 

Αν και το χαλασμένο σοφρίτο στην Κασσιόπη θα ήταν μια εξαιρετική εξήγηση, η αλήθεια είναι ότι τη θάλασσα που αποζητάμε, άλλες φορές δεν έχουμε καν μάτια να τη δούμε και άλλες φορές τα βγάζουμε από μόνοι μας, από φόβο μήπως τη δούμε και θελήσουμε να αποδράσουμε από το μικρόκοσμο μας ταξιδεύοντας πάνω της, μέσα της. Είναι αχανής, είναι άγρια, είναι όμορφη η θάλασσα. Κι επιφυλάσσει μόνο εκπλήξεις, μας ξεβολεύει, μας ζητάει να γίνουμε πιο δυνατοί –πιο άξιοι για εκείνη. Λίγοι μπορούν να σταθούν άφοβοι στη θέα της. Έτσι, στα πλαίσια μιας εθελούσιας τύφλωσης αλλά και μιας εξελικτικής αφαίρεσης, τα μάτια άρχισαν να αφαιρούνται από τα πρόσωπα που ζωγράφιζα, γιατί ήταν ήρωες που βασανίζονταν. Ίσως να επέλεξαν και μόνοι τους να ζούνε στο σκότος το αέναο. Οπωσδήποτε όμως και οι επιρροές από Modigliani, καθώς και των Κυκλαδίτικων εδωλίων έπαιξαν τον ρόλο τους στην αφαίρεση αυτή. Τελευταία βέβαια, άρχισα να ανοίγω ξανά τα μάτια κάποιων προσώπων, καθώς και να ξεσαρκώνω τη μια μεριά των προσώπων στους χαρακτήρες μου. Έχοντας περιθάλψει και χάσει έναν δικό μου άνθρωπο από καρκίνο στο πρόσωπο, έχω δει τις ανηλεείς αφαιρετικές τεχνικές αυτής της αρρώστιας και πώς ένα μάτι μπορεί να αλλάζει σχήματα, χρώματα και να καταβροχθίζεται από μέσα. Σε κάποια από τα τελευταία έργα μου, θα δεις τα μάτια να ανοίγουν ξανά με έναν αρρωστημένο τρόπο για να ουρλιάξουν στον κόσμο, χωρίς να νοιάζονται πώς και αν θα τον αντιμετωπίσουν.  

Εβίτα Dieverath (Εικαστικός) 

Κι αν τελικά δεν πέθανε η Σοράγια, πώς πιστεύεις θα την ξανά «έσκαγε μύτη» μετά την πυρκαγιά; 

Σπυρίδων Μπορμπαντωνάκης (εμβολιασμένος εικαστικός μετανάστης) 

Μπορεί η τέχνη να οδηγήσει στην επανάσταση ή μήπως τελικά η ίδια η επανάσταση είναι ύψιστη μορφή τέχνης; 

Νομίζω και τα δύο. Η επανάσταση είναι αδιαμφισβήτητα ύψιστη μορφή τέχνης: είναι η καταστροφή και η δημιουργία μαζί. Η τέχνη που αποτυπώνει μια επανάσταση ή και απορρέει από αυτή, αναδεικνύεται πολλές φορές υπέροχη. Από την άλλη, η τέχνη μπορεί να αφυπνίσει, να λειτουργήσει προπαρασκευαστικά, να τονώσει την αγωνιστικότητα, να οδηγήσει δηλαδή και η ίδια στην επανάσταση, δίνοντας σχήμα και διέξοδο στην αντίδραση. Μικρός πίστευα πως μια επανάσταση θα μπορούσε να ξεκινήσει από μια συναυλία. Τώρα που μεγάλωσα… το πιστεύω ακόμα περισσότερο. Ποιοι θα παίζανε στη συναυλία αυτή; Οι Καταχνιά, σίγουρα. 

Δημήτρης Μπάκουλης (τραγουδοποιός) 

Σε ένα δυστοπικό σενάριο, όπου ένας καλλιτέχνης που ενοχλεί την εξουσία, δεν έχει καθόλου υποστηριχτές και κάθε του έργο τον απομακρύνει από τον λαό, συνεχίζει μέχρι τέλους ή ρίχνει νερό στο κρασί του;

Το νερό στο κρασί, για τον καλλιτέχνη ισοδυναμεί με το «ρίξε στο γυαλί φαρμάκι». Βέβαια στις μέρες μας, πολλοί είναι εκείνοι που αλλάζουν στρατόπεδο, χωρίς να ζουν οι ίδιοι σε κάποιο δυστοπικό σενάριο –αντίθετα με εμάς τους υπόλοιπους- και από εκεί που το παίζανε αγωνιστές, γίνονται πιστά σκυλιά της εξουσίας. Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι πιστός στις αξίες του ακόμα και στα πιο δυστοπικά σενάρια. Να εξελίσσεται και όχι να ξεπουλιέται. Υπάρχουν πολύ χειρότερα πράγματα απ’ το να μείνει κανείς μόνος. Θα συνεχίσει μέχρι το τέλος πιστός στις αξίες του, δημιουργώντας και «αναζητώντας κροκανθρώπους». Ακόμα και αν δεν τους βρει, ακόμα και αν δεν υπάρχουν, θα τους δημιουργήσει. 

Στέλιος Μπακλαβάς (Φωτογράφος) 

Εάν σου προτείνει ένα μεγάλο Ίδρυμα Τεχνών να αλλάξεις τον τρόπο δουλειάς σου και να “σωπάσεις” την ένταση στα έργα σου απέναντι στα εκκλησιαστικά και κοινωνικά στάτους που καυτηριάζεις, για να παρουσιάσουν στο Ίδρυμά τους τη δουλειά σου, ποια θα ήταν η στάση σου; 

Αρχικά να πω, πως δεν τρέφω μεγάλη συμπάθεια για τα μεγάλα ιδρύματα των τεχνών που αποτελούν εφοπλιστικά παραρτήματα. Ούτε πιστεύω ότι θα ενδιαφερόταν ποτέ για τη δουλειά μου ή για εμένα, κάποιο από αυτά. Επιπλέον, συνειδητά βρίσκομαι μακριά από τα προσφιλή τους κυκλώματα. Αν ποτέ λοιπόν, μου γινόταν πρόταση από ένα τέτοιο ίδρυμα κι αν εγώ την αποδεχόμουν, δεν θα χρειαζόταν να αλλάξω τίποτα από τη δουλειά μου, θα είχε αλλάξει ήδη, όπως και εγώ ως άνθρωπος. Αλλά αυτό είναι μια απίθανη περίπτωση και από την πλευρά του ιδρύματος και, κυρίως, από την πλευρά τη δική μου. 

Σταύρος Κιουτσιούκης (cartoonist & illustrator) 

Φίλε Γιώργο, πιστεύεις πως οι επικριτές του έργου σου μελετούν συνολικά τη δουλειά και τη γραφή σου; Βλέπουν δηλαδή σε βάθος τα νοήματα που περνάς; Ή μήπως στέκονται απλά στην απεικόνιση των συμβόλων τους και εντελώς επιφανειακά σε στοχοποιούν; Γιατί αν όντως πρεσβεύουν τις αξίες που ευαγγελίζονται, μάλλον θα έπρεπε να στέκονται περισσότερο πλάι σου, παρά απέναντι. 

Πόσο εύστοχη η τελευταία σου παρατήρηση! Δεν αρνούμαι ότι τα σκίτσα μου είναι σκληρά, δεν είναι όμως κακοπροαίρετα. Κρύβουν μέσα τους την ελπίδα ότι τα κακώς κείμενα μπορούν να ανατραπούν, ότι η υποκρισία, η κακία θα ηττηθούν. Μοιάζει λοιπόν –εκ πρώτης όψεως- περίεργο που όλοι όσοι θα ωφελούνταν, ως άμεσα ενδιαφερόμενοι, από την εξυγίανση του χώρου που σχολιάζω με τα σκίτσα μου, βρίσκονται πάντα απέναντί μου. Τελικά όμως, δεν είναι περίεργο: η απουσία κριτικής σκέψης στα άτομα αυτά, εξηγεί τη στάση τους και ως προς την ποιότητα και ως προς την έντασή της. Από την άλλη, κι η ψυχή τους είναι εν πολλοίς νεκρωμένη. Πώς αλλιώς θα έφταναν στο τυφλό μίσος;  Κι έτσι, ούτε την τέχνη μπορούν να νιώσουν, η τέχνη θέλει ανοιχτά μυαλά και ανοιχτή καρδιά! Εκείνοι το μόνο που βλέπουν είναι ένα κόκκινο πανί για να ορμήσουν. Γνήσιοι νοσταλγοί της Ιεράς Εξέτασης! Δεν πρόκειται λοιπόν εξαρχής να ψάξουν για ουσία ή κάποιο μήνυμα. Αυτοί οι άνθρωποι αυτοαποκαλούνται Χριστιανοί, αντί να γυρίσουν το άλλο μάγουλο -αν όντως θεωρούν ότι δέχθηκαν επίθεση- προτιμούν να σε βλάψουν ή να σε φιμώσουν με όλα τα μέσα που διαθέτουν. 

Mέλανδρος Γκανάς (Εκδότης comics)

Αγαπητέ Γεώργιε, θα ήθελα από εσένα μία απάντηση σε κάτι που ΕΣΥ θα ήθελες να σε ρωτήσουν… Όλα τα άλλα που θέλω να γνωρίζω για ‘σένα, έχω φροντίσει να τα μάθω… Θα μου άρεσε όμως να ξέρω και κάτι που δε φτάνει το μυαλό μου να ρωτήσω…

Τι θα ήθελα να ρωτήσω τον εαυτό μου; Δεν έχω ιδέα. Ο Marcel Proust όμως έχει: 

  1. Ποια είναι η δική σου ιδέα της τέλειας ευτυχίας;

Το τρίπτυχο αγάπη – υγεία – δημιουργία.

  1. Ποιος είναι ο μεγαλύτερός σου φόβος;

Να χάσω τα δίποδα και τα τετράποδα που αγαπώ.

  1. Ποιο χαρακτηριστικό αποδοκιμάζεις περισσότερο στον εαυτό σου;

Κανένα

  1. Ποιο χαρακτηριστικό αποδοκιμάζεις περισσότερο στους άλλους;

Την έπαρση.

  1. Ποιον ζωντανό άνθρωπο θαυμάζεις περισσότερο;

Τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

  1. Ποια είναι η μεγαλύτερή σου δαπάνη;

Ένα μεταχειρισμένο παπί που αγόρασα πριν καμιά δεκαριά χρόνια. 

  1. Ποια είναι η ψυχική σου διάθεση τώρα;

Νιρβάνα.

  1. Ποια θεωρείς ως την πιο υπερεκτιμημένη αρετή;

Την Κετιμέ. Γιατί τραγούδησες Βέρτη Αρετή;; Γιατί;;;

  1. Σε ποιες περιπτώσεις λες ψέματα;

Δεν μπορώ να πω ψέματα.

  1. Τι δε σου αρέσει περισσότερο στην εμφάνισή σου;

Τα αριστερά πλευρά μου.

  1. Ποιον ζωντανό άνθρωπο απεχθάνεσαι περισσότερο;

Την Μαρέβα.

  1. Ποια αξία σου αρέσει περισσότερο σ’ έναν άντρα;

Η ανθρωπιά.

  1. Ποια αξία σου αρέσει περισσότερο σε μια γυναίκα;

Η ανθρωπιά.

  1. Ποιες λέξεις ή φράσεις χρησιμοποιείς περισσότερο;

Αυτόν τον καιρό: Μητσοτάκη γ******ι και Μητσοτάκη κά****α.

  1. Τι ή ποιος είναι ο μεγαλύτερος έρωτας της ζωής σου;

Η γυναίκα μου.

  1. Πότε και πού αισθανόσουν πιο ευτυχισμένος;

Σήμερα που είμαι πάνω από το χώμα και έχω αγάπη και τα απαραίτητα για να ζήσω και να δημιουργήσω.

  1. Ποιο ταλέντο θα ήθελες να έχεις περισσότερο;

Θα ήθελα να ήμουν καλύτερος χορευτής.

  1. Αν θα μπορούσες ν’ αλλάξεις κάτι περισσότερο στον εαυτό σου, τι θα ήταν;

Γκαρνταρόμπα. 

  1. Ποιο θεωρείς ότι είναι το μεγαλύτερο κατόρθωμά σου;

Το ότι έκλεισα τα 36.

  1. Αν πέθαινες και ερχόσουν ως άνθρωπος ή ως ζώο, τι θα επέλεγες;

Ως αλπακά.

  1. Πού θα ήθελες να ζεις;

Στη Γαρίτσα.

  1. Ποιο από τα πράγματά σου θεωρείς ως θησαυρό σου; 

Το κουτί με τις ζωγραφιές μου.

  1. Ποια πιστεύεις ότι είναι η χειρότερη μορφή δυστυχίας;

Η ανία. 

  1. Ποια είναι η αγαπημένη σου ασχολία;

Η ζωγραφική.

  1. Ποιο είναι το χαρακτηριστικό που σ’ έχει σημαδέψει στη ζωή σου;

Η απαισιοδοξία μου.

  1. Τι εκτιμάς περισσότερο στους φίλους σου;

Την αμοιβαία αγάπη.

  1. Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σου συγγραφείς;

Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Charles Bukowski, John Fante, Boris Vian.

  1. Ποιος είναι ο ήρωας σου στα βιβλία;

Arturo Bandini.

  1. Με ποια ιστορική φιγούρα ταυτίζεσαι περισσότερο;

Με κάποιον που τον έκλασε η ιστορία.

  1. Ποιοι είναι οι ήρωές σου στην πραγματική ζωή;

Οι Ανουνάκι. 

  1. Ποια είναι τα αγαπημένα σου ονόματα;

Αστάρτη, Ασμοδαίος, Τάκης.

  1. Τι δε σου αρέσει περισσότερο;

Η πολυκοσμία.

  1. Για τι έχεις μετανιώσει περισσότερο;

Για το κοτόπουλο που παράγγειλα ενώ ήθελα μπριζόλα χοιρινή.

  1. Πώς θα ήθελες να πεθάνεις;

«Εκεί που βόλτα θα πηγαίνω στο βουνό
να πέσει μια χελώνα στο κεφάλι μου
που ένας αϊτός από ψηλά θα ‘χει αφήσει»

  1. Ποιο είναι το motto σου;

Ευτυχώς που δε ζούμε για πάντα.

Είναι αποπνικτικό το να σε λογοκρίνουν, νιώθεις φιμωμένος, ακόμα κι αν η λογοκρισία αυτή κινείται στα όρια της γελοιότητας ή ίσως ακριβώς γι’ αυτό. Η πρώτη επαφή με τη λογοκρισία έγινε μέσα στα κοινωνικά δίκτυα, δεν συνέβη άπαξ εξάλλου, κι έτσι έπαψε να μου προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση.

Δεν γνωρίζω αν είναι κερδισμένος τελικά όποιος χαμογελά μπροστά στην καρμανιόλα, αλλά σίγουρα, στο ακραίο αυτό δυστοπικό σενάριο, πολλοί από εμάς που η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί το οξυγόνο μας,  μετά από ένα ανίερο καλλιτεχνικό αντάρτικο, θα ταΐζαμε τα λιοντάρια με τις σάρκες μας σε ένα έσχατο performance. 

Έτσι, στα πλαίσια μιας εθελούσιας τύφλωσης αλλά και μιας εξελικτικής αφαίρεσης, τα μάτια άρχισαν να αφαιρούνται από τα πρόσωπα που ζωγράφιζα, γιατί ήταν ήρωες που βασανίζονταν. Ίσως να επέλεξαν και μόνοι τους να ζούνε στο σκότος το αέναο.  

Το νερό στο κρασί, για τον καλλιτέχνη ισοδυναμεί με το «ρίξε στο γυαλί φαρμάκι». Βέβαια στις μέρες μας, πολλοί είναι εκείνοι που αλλάζουν στρατόπεδο, χωρίς να ζουν οι ίδιοι σε κάποιο δυστοπικό σενάριο –αντίθετα με εμάς τους υπόλοιπους- και από εκεί που το παίζανε αγωνιστές, γίνονται πιστά σκυλιά της εξουσίας. Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι πιστός στις αξίες του ακόμα και στα πιο δυστοπικά σενάρια. Να εξελίσσεται και όχι να ξεπουλιέται. Υπάρχουν πολύ χειρότερα πράγματα απ’ το να μείνει κανείς μόνος. Θα συνεχίσει μέχρι το τέλος πιστός στις αξίες του, δημιουργώντας και «αναζητώντας κροκανθρώπους». Ακόμα και αν δεν τους βρει, ακόμα και αν δεν υπάρχουν, θα τους δημιουργήσει. 

Θεοδώρα  Θεριανού (Μητέρα Γιώργου) 

Είναι μεγάλη η συγκίνησή μου για το αφιέρωμα που κάνετε στον Γιώργο! Επειδή γνωρίζω καλά το παιδί μου, δεν χρειάζεται εγώ να του κάνω καμιά ερώτηση, γιατί γνωρίζω όλες τις απαντήσεις. Είμαι πολύ περήφανη γι’ αυτόν. Περήφανη για τις αρχές του, το έργο του, την υπομονή, τη δύναμη και την αγάπη που δείχνει γενικά και ειδικά για τον πλησίον του, όταν τον χρειάζεται. Δεν θ’ αναφερθώ σ’ αυτά, γιατί ξέρω πως δεν θα ήθελε. Ο Γιώργος μπορεί να κάνει στον συνάνθρωπο του και σε κάθε πλάσμα του Θεού την πιο μεγάλη και ανιδιοτελή προσφορά, με την μεγαλύτερη ταπεινότητα. Ούτε φυσικά ξεχωρίζει τους ανθρώπους με βάση το φύλο, την φυλή ή τη θρησκεία, τους αγαπάει όλους το ίδιο. Όσοι γνωρίζουν τον Γιώργο, θα πουν δικαίως ότι είναι ένας άγγελος. Δεν θα δεχτώ ποτέ, ούτε και όποιος τον ξέρει, ότι με το έργο του υποκινεί σε βία ενάντια του Χριστιανισμού, όπως κάποιοι -ελάχιστοι βέβαια- τον κατακρίνουν. Μέσα από το έργο του, απλά προσπαθεί -και νομίζω πως τα καταφέρνει- να καυτηριάσει την υποκρισία, την φιλαργυρία και τον σκοταδισμό στους κόλπους της εκκλησίας, πως υπάρχουν ιερείς που δεν θα έπρεπε ν’ ανήκουν στους κόλπους της. Δεν μπορεί με τόσα σκάνδαλα, να είναι όλα καλά. Όλοι γνωρίζουν τα κακώς κείμενα της Εκκλησίας, κι από τη στιγμή που ξέρουν, πρέπει να κάνουν κάτι. Αυτό κάνει ο Γιώργος, το ήθος του τον υποχρεώνει να μην κλείνει τα μάτια μπροστά στο κακό. Η Εκκλησία είναι ο οίκος του Θεού, δεν έχουν θέση σε αυτή βιαστές, παιδόφιλοι και έμποροι. Ας θυμηθούν λοιπόν οι επικριτές του Γιώργου, τι έκανε ο Χριστός στα Ιεροσόλυμα. Πρέπει επιτέλους να δουν αυτό που πραγματικά φταίει και να μην ψάχνουν για αποδιοπομπαίους τράγους. Είμαι πολύ περήφανη για το παιδί μου, για την καλοσύνη, την μεγαλοψυχία, το ήθος του, και θα είμαι πάντα δίπλα του να το στηρίζω.  

Ευχαριστούμε θερμά όλους τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν με τις ερωτήσεις και την ευρηματικότητά τους στην παραπάνω συνέντευξη, αλλά και τον Γιώργο Μικάλεφ για την -πάντοτε- αξιοπρόσεκτη καταγραφή της σκέψης του!

Influence Magazine Team

Να ευχαριστήσω κι εγώ με τη σειρά μου τους υπέροχους ανθρώπους με τις πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις! Ευχαριστώ πολύ επίσης, το περιοδικό και τους συντελεστές του που ασχολήθηκαν με εμένα και τα ανοσιουργήματα μου και εύχομαι κάθε επιτυχία σε αυτό το νέο και όμορφο εγχείρημα!

Micalef Γιώργος

Discover more!

Share