influencemag.gr

Η «Φόνισσα» της Εύας Νάθενα

Και το όνομα αυτής; Φόνισσα. Η ταινία σε σκηνοθεσία της Εύας Νάθενα, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, έκανε πρεμιέρα την τελευταία μέρα του Νοέμβρη στη μεγάλη οθόνη. Πέτρινη, όπως τα βουνά που διέσχιζε η Φραγκογιαννού, συγκλονιστική σε όλο το διάβα της, κατόρθωσε να την παρακολουθήσω ανάτριχη από την αρχή μέχρι το τέλος. 

“H ΦΟΝΙΣΣΑ” POSTER
Η ματιά της σκηνοθέτιδας είναι βαθιά διεισδυτική σε μια εποχή που τοποθετείται στα τέλη του 19ου αι., όπου η πατριαρχία ήταν κάτι παραπάνω από επιβεβλημένη και ο νόμος της προίκας ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο που επικρατούσε και όριζε τη γυναικεία υπόσταση. Η χήρα του Γιάννη Φράγκου, η Χαδούλα Φραγκογιαννού, υποστήριζε με επάρκεια το διττό της ρόλο σε ένα χωριό κάπου στα 1900, ως αυτοσχέδια μαία, η γυναίκα που βοηθούσε τις συγχωριανές της να φέρουν στον κόσμο τα παιδιά τους και την ίδια στιγμή υπήρξε εκείνη που αφαιρούσε τη ζωή νεαρών κοριτσιών. 

Γυρισμένη σε μέρη της λακωνικής Μάνης, σε τοπία που αποτύπωσαν απόλυτα την μοναξιά της ψυχής, τη σκληρότητα των νόμων της εποχής, την βίωση της ζωής των γυναικών της, σαν τη δυστοπική ανάβαση στα πέτρινα βουνά της Νάθενα ή αλλιώς των μανιάτικων περιοχών που επιλέχθηκαν σκηνοθετικά για να πλαισιώσουν φωτογραφικά τους πρωταγωνιστές της ταινίας, σε ασπρόμαυρο χρώμα, σε μουντή και πένθιμη ατμόσφαιρα και με χαρακτηριστικά στοιχεία θρίλερ. Όλα εξαιρετικά επιλεγμένα για την, κινηματογραφικά ειπωμένη, θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία, για την ετσιθελική επιβολή της ανδροκρατίας, την ενδοοικογενειακή βία, την ψυχολογική και σωματική βία κατά των γυναικών και τελικά την εξόντωσή τους. 

MOVIE SCENE SCREENSHOT

Η συγκλονιστική Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στο ρόλο της Φραγκογιαννούς ενσάρκωσε με όλη την τραγικότητα τη γυναίκα, με τις δυο μακριές κοτσίδες, που προανάγγελλε τη ζωή μα και το θάνατο ταυτόχρονα, ακολουθώντας την απελπισμένη προσπάθειά της να ξεφύγει από τη μοίρα της και να δώσει τέλος στο εθιμοτυπικό στοιχείο της Φόνισσας. Κι εμείς ως θεατές, παρακολουθήσαμε ολόκληρο το δύσκολο και σκληρό ταξίδι της ψυχής και του μυαλού της, παραδομένη στο αίσθημα της τρυφερότητας και της κατανόησης των κοριτσιών, που βοηθούσε να έρθουν στη ζωή και παράδοξα εκείνων των οποίων τη ζωή τερμάτιζε. Οι συσπάσεις των χεριών της, το φονικό μα και αναθεματισμένο βλέμμα, γεμάτο πόνο, οργή και απελπισία, η κινησιολογία της όσο περπατούσε ή όταν ανέβαινε στο βουνό ως μαυροφορούσα αγγελιαφόρος θανάτου, χωρίς καμία επιτήδευση ή υπερβολή αλλά στωική, δωρική και πληθωρική στην ερμηνεία της, αποτέλεσαν στο σύνολό τους τον ορισμό της ποίησης ήθους της Καραμπέτη.  

Η Εύα Νάθενα δίνει στη Χαδούλα το ρόλο του θύτη και ταυτόχρονα του θύματος, σε ένα αναθεματισμένο δίπολο, στο οποίο παραδίνεται χωρίς επιστροφή, ακολουθώντας την καταραμένη ειμαρμένη για την οποία την προετοίμαζε η δική της μητέρα. Η καθηλωτική Μαρία Πρωτόπαππα, με το τρομακτικά ρυθμικό χτύπημα της μαγκούρας, δίνει σάρκα και οστά στο φρικαλέο θυμικό, στην εκπροσώπηση της βασανιστικής ανατροφής των κοριτσιών χωρίς ίχνος τρυφερότητας και αγάπης αλλά με αποκλειστικό προορισμό να γίνουν γυναικείες υπάρξεις, χωρίς αξία ή καλύτερα με αξία ισότιμη με την ανταλλακτική αξία της προίκας.  

MOVIE SCENE SCREENSHOT

Η Φραγκογιαννού της Νάθενα, παρά τα απάνθρωπα αμαρτήματα που διαπράττει, δεν έχει καταδικαστική θέση στη συνείδηση του θεατή και αυτό γιατί η σκηνοθέτιδα καταφέρνει να σκύψει στα κίνητρα και στο ψυχικό ήθος και βάθος της πρωταγωνίστριας, εκπορευόμενα από τα βιώματα της παιδικής ηλικίας και της δικής της ανατροφής και την κοινωνική βία έναντι της γυναικείας φύσης. Ούτε όμως την αθωώνει ή συστέλλει τον εγκληματικό χαρακτήρα των πράξεών της. Δεν πρόκειται για μια ψυχικά διαταραγμένη προσωπικότητα αλλά για ένα ακραία τρυφερό πρότυπο μάνας και γυναίκας που χρησιμοποίησε τους φόνους μικρών κοριτσιών ως το μέσο για τη δική τους λύτρωση και σωτηρία. Είναι εκείνη που τη στιγμή που διέπραττε τα εγκλήματα, την ίδια ακριβώς στιγμή πενθούσε για τη ζωή που αφαιρούσε, για το συλλογικό ασυνείδητο που έδινε στη γυναίκα την αξία αντικειμένου, για την κοινωνία που επινόησε την ανθρωποθυσία ως λύση για την εξόντωση μιας ύπαρξης παρείσακτης και χωρίς καμία χρησιμότητα.  

Στον ηθικό κώδικα της Φραγκογιαννούς τα νεαρά κορίτσια δεν πρέπει να μεγαλώσουν ποτέ, η επιλογή να γίνουν θύματα δικά της και όχι μιας ανδροκρατούμενης κοινωνίας, είναι συνειδητή και λειτουργεί ως τοίχος προστασίας απέναντι σε ένα κόσμο φτιαγμένο από άνδρες για άνδρες, ώστε ως ενήλικες γυναίκες να μη χρειαστεί να ικανοποιήσουν το κοινό αίσθημα για τη μοίρα που τις καθορίζει και τις στιγματίζει μια για πάντα, προορίζοντάς τες καθολικά σε δεινή θέση. 

Αμίλητοι όλοι, αμήχανοι αποχωρήσαμε βγαίνοντας απ’ την αίθουσα προβολής, σαν ένα συνωμοτικό ανομολόγητο κοινό αίσθημα μας συγκλόνισε ολοκληρωτικά και αμετάκλητα, μένοντας βουβοί μπροστά σε αυτή την αντιστοιχία της επικαιρότητας με την ταινία και παρακαλώντας σιωπηρά η ανθρωπότητα να αλλάξει μέχρι το μεδούλι. Τέτοιο είναι το ύψος της «Φόνισσας» και της σκηνοθετικής οπτικής της Εύας Νάθενα. 

Share:

You may also like

Comments

No Comments

Leave a comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *